Prawda o 'Wichrowych Wzgórzach': Kobieta czy mężczyzna napisał arcydzieło?
Przez niemal 180 lat trwają spekulacje dotyczące prawdziwego autorstwa jednej z najsłynniejszych powieści w historii literatury brytyjskiej. "Wichrowe Wzgórza" Emily Bronte od momentu publikacji w 1847 roku budzą kontrowersje nie tylko ze względu na treść, ale także autorstwo.
Skandaliczna powieść epoki wiktoriańskiej
Kiedy "Wichrowe Wzgórza" ukazały się po raz pierwszy, krytycy przyjęli je z oburzeniem. Uważali dzieło za niemoralne, brutalne i ponure. Jeden z recenzentów określił powieść jako połączenie "wulgarnego zepsucia i naturalnych okropności". James Lorimer z "The Spectator" przepowiadał, że książka "nigdy nie będzie powszechnie czytana" - jak bardzo się mylił!
Emily Bronte, podobnie jak jej siostry Charlotte i Anne, publikowała pod męskim pseudonimem Ellis Bell. W epoce wiktoriańskiej kobiety-pisarki narażone były na znacznie ostrzejszą krytykę niż mężczyźni. Używanie męskiego imienia miało zapewnić sprawiedliwą ocenę dzieła.
Wątpliwości co do autorstwa
Już wkrótce po publikacji pojawiły się spekulacje, czy rzeczywiście Emily napisała tę wybitną powieść. Niektórzy wskazywali na jej starszą siostrę Charlotte Bronte, autorkę "Jane Eyre". Inni podejrzewali brata Branwella Bronte, który zmagał się z alkoholizmem i uzależnieniem od opium.
Dwudzieścia lat po śmierci Branwella w 1848 roku jego przyjaciele William Deardon i Francis Grundy zaczęli rozpowiadać, że to właśnie on napisał "Wichrowe Wzgórza". Argumentowali, że "nieśmiała i wycofana kobieta" nie mogła stworzyć tak mocnego dzieła.
Polski badacz kwestionuje autorstwo
W tej debacie pojawia się także polski wątek. Eryk Ostrowski, autor książki "Charlotte Brontë i jej siostry śpiące", przekonuje, że to Charlotte była prawdziwą autorką dzieł przypisywanych jej siostrom. Jego zdaniem "Wichrowe Wzgórza" powstały we współpracy Charlotte z Branwellem.
"Jestem przekonany, że obie młodsze siostry, choć uzdolnione malarsko, nie posiadały talentów literackich" - argumentuje polski badacz, podobnie jak przyjaciele Branwella 140 lat wcześniej.
Nauka rozstrzyga spór
W 2021 roku naukowcy z Computational Stylistics Group przeprowadzili badania stylometryczne "Wichrowych Wzgórz". Wykorzystując specjalne algorytmy, stworzyli unikalne profile autorskie dla całej czwórki rodzeństwa Bronte.
Analiza wykazała bez wątpliwości, że Emily Bronte rzeczywiście napisała "Wichrowe Wzgórza". Branwell okazał się najmniej prawdopodobnym kandydatem na autora powieści. Twierdzenia przeciwne badacze określili jako "szerzenie dezinformacji".
Uniwersalne przesłanie
"Wichrowe Wzgórza" to więcej niż historia miłosna. To studium toksycznych relacji, przemocy psychicznej i traumy przekazywanej z pokolenia na pokolenie. Emily Bronte mistrzowsko opisała mechanizmy psychologiczne swoich bohaterów, tworząc uniwersalny klasyk literatury.
Powieść demaskuje wiktoriańską moralność i pokazuje niesprawiedliwość systemu klasowego. Heathcliff i Catherine to postacie naznaczone namiętnością, dumą i tragiczną niemożnością bycia razem w sztywnych ramach społecznych.
Dzisiaj "Wichrowe Wzgórza" uznawane są za jedno z największych arcydzieł literatury brytyjskiej i wybitne studium psychologiczne, które zachowało swoją aktualność po niemal dwóch stuleciach.