Hiszpania od północy 11 listopada 2026 r. jest sparaliżowana pierwszym od 14 lat strajkiem generalnym. Dwie największe centrale związkowe, UGT i Comisiones Obreras, wezwały pracowników do 24-godzinnego protestu, żądając wyższych płac, dostępnych mieszkań i kontroli cen. Marsze zaplanowano w blisko 130 miastach.
Według danych, które podaje www.money.pl, na początku strajku w portach i przemyśle motoryzacyjnym nie pracowało 90 proc. zatrudnionych. Całkowicie stanęły m.in. fabryki Volkswagena w Nawarrze i należącego do koncernu Seata w Barcelonie. Jak relacjonuje BBC, zakłócenia objęły również komunikację publiczną, a protesty sięgają największych miast kraju na niecałe trzy tygodnie przed głosowaniem.
Kryzys mieszkaniowy jako iskra protestu
Strajk generalny to w Hiszpanii wydarzenie bez precedensu od 2012 r. Inicjatywa wyszła od stowarzyszeń lokatorów, które po głośnej eksmisji emerytki w Madrycie zorganizowały protestacyjne obozowiska. Madryckie stowarzyszenie Sindicato de Inquilinas podkreśla, że bardzo wysokie czynsze obciążają dziś kilka pokoleń pracowników jednocześnie. Celem strajku jest zmuszenie polityków, aby mieszkania stały się głównym tematem debaty o sprawiedliwszej polityce społecznej.
Bank Hiszpanii szacuje, że w kraju brakuje około 750 tysięcy mieszkań. To liczba, która sama w sobie tłumaczy skalę oburzenia. Magazyn ekonomiczny Surplus przytacza przypadek hiszpańskiej emerytki, której czynsz wzrósł o 430 proc. Takie przypadki przestały być wyjątkiem; stały się regułą rynkową, na którą lewica odpowiedziała interwencjonizmem, a zwykły lud ulicznym gniewem.
Symbol walki o mieszkanie: śmierć 87-letniej Maricarmen Abascal
Pod koniec września policja eksmitowała z mieszkania w Madrycie 87-letnią Maricarmen Abascal, która mieszkała w nim przez 70 lat. Od tego czasu dziesiątki tysięcy ludzi w całym kraju regularnie protestują przeciwko wysokim czynszom, brakowi mieszkań i słabej ochronie przed eksmisjami. Fundusz nieruchomości, który doprowadził do eksmisji, pod naciskiem protestów ustąpił. Abascal zmarła jednak w szpitalu tuż przed podpisaniem nowej umowy najmu.
Dla wielu protestujących kobieta stała się symbolem walki o dach nad głową. Jej los obnażył bezwzględność systemu, w którym dom przestał być gwarancją stabilności, a stał się towarem spekulacyjnym dla funduszy inwestycyjnych. To właśnie ta sprawa, a nie żadne ideologiczne hasła, zmobilizowała miliony zwykłych Hiszpanów do wyjścia na ulice, informuje portal Kresy.
Polityczna gra Pedra Sáncheza
Strajk odbywa się 18 dni przed przedterminowymi wyborami parlamentarnymi zaplanowanymi na 29 listopada. Wybory rozpisał lewicowy premier Pedro Sánchez, gdy parlament odrzucił jego dekrety dotyczące najmu. Uzasadnił to potrzebą wyraźnej progresywnej większości w izbie niższej.
Mniejszościowy rząd socjalistycznej PSOE i lewicowego sojuszu Sumar stracił większość w parlamencie prawie rok temu, gdy do opozycji przeszła konserwatywna katalońska partia separatystyczna Junts Carlesa Puigdemonta. Koalicja traci w sondażach, według których PSOE ustępuje konserwatywnej Partii Ludowej 3 punkty procentowe. Lewica liczy, że oburzenie sytuacją na rynku mieszkaniowym pomaga odzyskać inicjatywę polityczną i zdobyć większość.
Politolog Manuel Rodríguez uważa, że śmierć Abascal to kolejne ogniwo w łańcuchu wydarzeń, które od lata wywołują kolejne fale protestów i zmieniają hiszpańską scenę polityczną.
„Kryzys w Ceucie, eksmisja Maricarmen Abascal, rozporządzenia nadzwyczajne w sprawie mieszkaniectwa, centralna demonstracja, obozowiska na rzecz prawa do mieszkania w całej Hiszpanii i w kilku miastach za granicą, uchylenie rozporządzeń nadzwyczajnych, rozpisanie wyborów, powstanie Frente Amplio i śmierć Maricarmen Abascal. Wszystko jest ze sobą powiązane” — mówi Rodríguez.
Jego zdaniem środowe protesty mogą przynieść kolejny zwrot w hiszpańskiej polityce. Zwrot, na który z desperacją liczy podupadający rząd.
Bilans gospodarczy Sáncheza i prawdziwe koszty kryzysu
Rząd Sáncheza podniósł w ostatnich latach płacę minimalną, zwiększył inwestycje publiczne, zreformował rynek pracy i wprowadził interwencje rynkowe przeciw wzrostowi cen. Według Surplus odsetek umów na czas określony w sektorze prywatnym spadł o połowę, a bezrobocie wyraźnie się zmniejszyło. Gospodarka rośnie szybciej niż średnia europejska, finanse publiczne są stabilne, a inflacja spadła szybciej niż w pozostałych krajach strefy euro.
Na papierze bilans wygląda więc dobrze. W praktyce miliony Hiszpanów nie stać na wynajem mieszkania, a eksmisje starszych ludzi szokują opinię publiczną. To gorzka lekcja: statystyki makroekonomiczne nie zastąpią poczucia bezpieczeństwa, które daje własny dom. Rząd, który przez lata chełpił się reformami, nie zdołał rozwiązać jedynego problemu, który naprawdę obchodzi zwykłych ludzi.
Skala dzisiejszej mobilizacji pokazuje, że sprawa mieszkaniowa przekroczyła podziały partyjne i klasowe. Jak zauważa Al Jazeera, żądania reformy mieszkaniowej i ulg w kosztach życia połączyły pracowników różnych branż w całym kraju, a spór o strajk ostro podzielił rząd i opozycję na 18 dni przed wyborami.
Czego uczy Hiszpania?
Hiszpańskie wydarzenia to przestroga także dla Polski. Kraj, w którym mieszkanie staje się dobrem luksusowym, a polityka mieszkaniowa polega na rozporządzeniach nadzwyczajnych uchylanych kilka tygodni później, w końcu eksploduje. Rodzina potrzebuje stabilnego domu, nie eksperymentów socjotechnicznych. Gdy ten fundament pęka, żaden wzrost PKB nie powstrzyma gniewu ludzi.
Czy strajk wpłynie na skład nowego parlamentu, okaże się 29 listopada, w dniu wyborów. Jedno jest pewne: temat mieszkań wróci do hiszpańskiej polityki na długo, niezależnie od wyniku głosowania.
Najczęstsze pytania
Dlaczego w Hiszpanii wybuchł strajk generalny?
Związki zawodowe UGT i Comisiones Obreras żądają wyższych płac, dostępnych mieszkań i kontroli cen w warunkach wysokiej inflacji i kryzysu mieszkaniowego.
Kiedy odbył się ostatni strajk generalny w Hiszpanii przed 2026 rokiem?
Ostatni strajk generalny miał miejsce w 2012 roku; protest z 11 listopada 2026 r. jest pierwszym od 14 lat.
Kiedy odbędą się przedterminowe wybory w Hiszpanii?
Przedterminowe wybory parlamentarne zaplanowano na 29 listopada 2026 r., 18 dni po strajku generalnym.