Prawie 70 lat temu, 29 stycznia 1957 r., na krakowskich Montelupich wykonano wyrok śmierci na Władysławie Mazurkiewiczu, seryjnym mordercy zwanym Pięknym Władkiem. Historia tego eleganckiego zabójcy, przed którym drżał powojenny Kraków, wraca dziś do publicznej pamięci, gdy miasto znów przeżywa szok po krwawej masakrze na ulicach Krakowa, której sprawcą okazał się 24-letni Polak.
Władysław Mazurkiewicz urodził się 27 kwietnia 1911 r. w Krakowie w rodzinie drukarza Leona i jego żony Heleny. Gdy chłopiec miał trzy lata, matka opuściła rodzinę dla kochanka, a niedługo potem odebrała sobie życie. Ojciec ożenił się powtórnie, a wychowaniem Władka zajęła się macocha Stanisława. Chłopiec pochłaniał kryminały i marzył o karierze prawnika, ale za namową ojca, który ledwo wiązał koniec z końcem, poszedł do szkoły poligraficznej.
Kim był Piękny Władek z Krakowa?
Dwa lata studiów prawniczych wystarczyły, by Mazurkiewicz wrócił do zawodu drukarza. Pracował w nim do wybuchu II wojny światowej. W czasie okupacji, jak relacjonuje Onet.pl w swoim obszernym reportażu o zbrodniach Mazurkiewicza, miał układy z kapitanem krakowskiego gestapo, który ofiarował mu legitymację fryzjera tajnej milicji. Dzięki temu cieszył się nietykalnością i pieniędzmi. Po wojnie pracował jako ławnik w kolegium, instruktor jazdy i inspektor ruchu w milicji. Handlował złotem i walutą, przyjaźnił się z adwokatami.
Mieszkańcy Krakowa zwracali się do niego per „panie mecenasie” albo „inżynierze”, choć żadnego z tych tytułów nie posiadał. Część Polaków podejrzewała go o donoszenie na podziemie niepodległościowe do gestapo, choć dowodów na to nie było. Prawda okazała się jeszcze straszliwsza: Mazurkiewicz zabijał dla pieniędzy.
Ofiary Mazurkiewicza: jak zabijał Piękny Władek?
Metoda była zawsze podobna. Mazurkiewicz proponował klientowi korzystną transakcję walutową, umawiał się w ustronnym miejscu, a gdy upewniał się, że ofiara ma przy sobie gotówkę, pozbawiał jej życia. Najpierw częstował kontrahentów zatrutymi cyjankiem przekąskami, potem zainwestował w broń i strzelał ofiarom w potylicę. Ciała pakował do bagażnika, wywoził nad Wisłę i wrzucał do rzeki po zapadnięciu zmroku.
Pierwszą niedoszłą ofiarą był 16 marca 1943 r. Tadeusz Bommer, handlarz złotem i dolarami. Od zatrutych przystawek rozchorował się, ale zdołał wydostać się z mieszkania Mazurkiewicza. Lekarz poinformował go o próbie podtrucia cyjankiem. Sprawca, udając niewiniątko, oddał Bommerowi pieniądze i przeprosił.
15 grudnia 1943 r. zginął Wiktor Zarzecki, hazardzista uwiedziony obietnicą zyskownej transakcji. Tym razem dawka cyjanku w herbacie okazała się śmiertelna. 17 lipca 1945 r. śmierć strzałem w tył głowy poniósł Władysław Brylski, który chciał sprzedać Mazurkiewiczowi sacharynę za złoto i walutę.
Jak milicja złapała seryjnego mordercę?
Przełom nastąpił po zabójstwie bankowca Józefa Tomaszewskiego 25 października 1955 r. Nie, dwadzieścia lat wcześniej, bo 25 października 1945 r. Tomaszewski, prowadzący kantor, zabrał tego dnia z domu 20 tys. zł. Mieszkańcy widzieli samochód Mazurkiewicza krążący nad Wisłą i kierowcę wyrzucającego duży pakunek do rzeki. Milicja ustaliła właściciela auta po numerach rejestracyjnych, ale Mazurkiewicz wyszedł z aresztu. Zapewnili mu alibi adwokaci i krakowska elita, a świadkowie bali się zeznawać przeciwko człowiekowi o zbyt silnej pozycji w mieście.
28 maja 1946 r. Mazurkiewicz zastrzelił swojego sąsiada, Jerzego de Laveaux, potomka zamożnej rodziny, i zagrabione pieniądze, zegarek oraz biżuterię. Potem zaprzestał zabijania na dziewięć lat, chcąc, by sprawy zaginięć poszły w zapomnienie. Wbielił się, zostając pracownikiem Polskiego Czerwonego Krzyża, a krakowianie szanowali go za dobre serce.
16 maja 1955 r. zamordował w swoim garażu Jadwigę de Laveaux, wdowę po Jerzym, którą omamił obietnicą małżeństwa, a wcześniej wyłudził jej pieniądze pod pretekstem ukrywania gotówki przed Urzędem Bezpieczeństwa. Tego samego dnia zabił strzałem w tył głowy także jej siostrę Zofię Suchową, która przyszła odwiedzić Jadwigę. Obie kobiety zakopał w garażu, zalewając ciała cementem. Gdy zaczęto pytać o siostry, kłamał, że uciekły z komunistycznego kraju.
Strzał, który przeżył jego ofiara
24 września 1955 r. Mazurkiewicz pojechał z Stanisławem Łopuszyńskim do Zakopanego, by pomóc mu kupić drogie zegarki w okazyjnej cenie. W drodze powrotnej strzelił śpiącemu pasażerowi w tył głowy. Łopuszyński przeżył i obudził się, pytając o hałas. Zabójca okłamał go, że strzelił z tzw. żabki dla żartu, i odwiózł do lekarza. Kilka dni później badanie wykazało, że w kości potylicznej mężczyzny wciąż tkwi pocisk.
Mazurkiewicz zatrzymano, ale do niczego się nie przyznawał. Przełom przyszedł 13 grudnia 1955 r., gdy milicja po skuciu posadzki garażu odkryła dwa zacementowane ciała. Tego dnia Piękny Władek przyznał się do zabójstwa sióstr. Prasa przypisywała mu potem hurtowo każdą niewyjaśnioną zbrodnię nad Wisłą; pojawiły się nawet głosy, jakoby zabił 30 osób.
Proces i wyrok: ośmiokrotna kara śmierci
Na początku 1956 r. sprawę przejęła Komenda Główna Milicji Obywatelskiej. Po kilku tygodniach Mazurkiewicz przyznał się do wszystkich morderstw. Proces ruszył 6 sierpnia 1956 r. i dotyczył sześciu zabójstw pierwszego stopnia oraz dwóch prób usiłowania. Żyła nim cała powojenna Polska.
Obrońcy próbowali wszystkiego: twierdzili, że klient pomagał władzy ludowej, że jego ofiarami padali wyłącznie ludzie nielegalnych interesów i dawni ziemianie, wreszcie że ciężkie dzieciństwo bez matki doprowadziło go do schizofrenii. Biegli psychiatrzy obalili tę linię obrony. 30 sierpnia 1956 r. sąd skazał Mazurkiewicza na ośmiokrotną karę śmierci, z których pięć pierwszych amnestią zamieniono na 15 lat więzienia.
Sąd Najwyższy utrzymał wyrok. W listopadzie 1956 r. Mazurkiewicz trafił do celi śmierci na Montelupich. Wyrok przez powieszenie wykonano 29 stycznia 1957 r. Ostatnim życzeniem mordercy było spotkanie z macochą Stanisławą.
Mimo upływu dziesięcioleci krakowianie wciąż pamiętają zbrodnie Pięknego Władka. Historia jego karierze przestępczej, opisana przez Cezarego Łazarewicza w książce „Elegancki morderca”, pozostaje mrocznym rozdziałem dziejów miasta, które, jak pokazał niedawny atak, do którego doszło w samym centrum Krakowa, i dziś nie jest wolne od bestialstwa. Warto też pamięć o ofiarach: rodzina sprawcy i jego bliscy zmagają się dziś ze skutkami tragedii, podobnie jak rodziny ofiar Mazurkiewicza zmagały się z losem przed siedemdziesięciu laty.
Najczęstsze pytania
Kto był Pięknym Władkiem?
Władysław Mazurkiewicz, urodzony 27 kwietnia 1911 r. w Krakowie, seryjny morderca skazany w 1956 r. na ośmiokrotną karę śmierci za sześć zabójstw i dwa usiłowania.
Jak Mazurkiewicz zabijał swoje ofiary?
Najpierw trucizną, cyjankiem dodawanym do poczęstunków, a później strzałem w potylicę. Ciała wrzucał nocą do Wisły lub zakopywał, zalewając cementem.
Kiedy wykonano wyrok na Mazurkiewiczu?
29 stycznia 1957 r. w więzieniu na Montelupich w Krakowie, przez powieszenie w pomieszczeniu z zapadnią.