Polskie firmy budowlane wciąż mierzą się z barierami, które utrudniają im dostęp do zamówień publicznych, mimo że dysponują kompetencjami do realizacji największych inwestycji w historii kraju. Przedstawiciele branży, cytowani 16 listopada przez „Rzeczpospolitą”, alarmują, że zbyt wygórowane wymagania referencyjne i zła praktyka zamawiających marginalizują rodzimych wykonawców na ich własnym rynku.
Sprawa ma wymiar nie tylko gospodarczy, ale i strategiczny. Bez własnego potencjału wykonawczego Polska stanie się zakładnikiem zagranicznych koncernów, a presja na krajowe firmy będzie rosła wraz z końcem ery wielkich inwestycji infrastrukturalnych.
Branża domaga się stabilności i przewidywalności
Na przyszły rok przedstawiciele kluczowych spółek budowlanych patrzą z ostrożnym optymizmem. Skala planowanych inwestycji jest bezprecedensowa, ale między zapowiedziami a faktycznie ogłaszanymi postępowaniami wciąż istnieje duża rozbieżność.
„Branża potrzebuje stabilności finansowej, przewidywalności i planowania” – powiedziała prezes Izby Gospodarczej Transportu Lądowego Marita Szustak, która stoi także na czele zarządu Track Tec Construction.
Do tych postulatów Sławomir Nowak, wiceprezes Mirbudu, dodaje sprawne przygotowanie i prowadzenie postępowań. To warunek, bez którego nawet najlepsze plany zostaną na papierze.
Ostatnie 10-15 lat wielkich inwestycji
Podczas Kongresu Budownictwa Polskiego padła ostrzegawcza teza: najbliższe 10-15 lat to ostatni okres wielkich inwestycji w infrastrukturę krajową. Sieć dróg ekspresowych i autostrad, licząca dziś 5,6 tys. km, zostanie w ciągu dekady niemal całkowicie ukończona. Do 2040 roku potrwają wielkie inwestycje kolejowe i energetyczne, a potem branża spodziewa się głębokich spadków.
To właśnie ten horyzont czyni sprawę pilną. Zdaniem przedstawicieli zespołu „Wektor: Polska”, powołanego w czerwcu przez Polski Związek Pracodawców Budownictwa, to ostatni moment, by wesprzeć firmy z polskim kapitałem. W skład inicjatywy weszły m.in. Mirbud, NDI, Budimex i Doraco.
„Równy dostęp do postępowań przetargowych dla polskich podmiotów jest ważny dla Polski w dłuższej perspektywie. To jedna z dróg do budowania bezpieczeństwa państwa: własne kompetencje i potencjał wykonawczy, które pozostają dostępne w kraju i mogą zostać wykorzystane zarówno do utrzymania nowych obiektów, jak i w sytuacjach kryzysowych” – przekonuje Sławomir Nowak.
Jak dodaje, zdobyte kompetencje pozwolą polskim firmom w przyszłości rozwijać aktywność na zagranicznych rynkach. Dziś jednak rodzime podmioty mierzą się z barierami, których nie stawia się ich zagranicznym konkurentom.
Kapitał, którego polskie firmy nie zdążyły zgromadzić
Wszyscy członkowie zespołu „Wektor: Polska” jednym głosem wskazują na bariery ograniczające rozwój. Najboleśniejsza dotyczy wymogów referencyjnych, których polskie spółki fizycznie nie są w stanie spełnić.
„Wciąż jako polskie firmy jesteśmy w gronie średniej wielkości wykonawców. W ciągu ostatnich dekad nie mieliśmy szansy zakumulować dużej ilości kapitału. To bariera wejścia, która powoduje, że nie spełniamy niektórych wymogów referencyjnych. Istotne jest dla nas, czy zamawiający udziela zaliczki oraz w jaki sposób jest ona zabezpieczona i powiązana z finansowaniem kontraktu” – zwracała uwagę Małgorzata Winiarek-Gajewska, przewodnicząca zespołu „Wektor: Polska” i prezes Grupy NDI.
Warto przy tym pamiętać, że koniunktura w budownictwie już teraz wyraźnie słabnie; jak
