Arabscy turyści na Krupówkach. Skąd ta moda i co o nas myślą
Napisy po arabsku na Krupówkach nikogo już nie dziwią. Według Rzeczpospolitej, która 14 listopada opublikowała obszerny wywiad z prof. Katarzyną Górak-Sosnowską ze Szkoły Głównej Handlowej, goście z Kuwejtu i Arabii Saudyjskiej stanowią około 8 procent turystów w wakacje i około 3 procent w skali roku. Liczba nie wygląda imponująco, ale grupa ta jest wyraźnie widoczna, a jej przyjazdy zaczynają przypominać regularny rytm.
Dlaczego akurat Zakopane? Decydują media społecznościowe i polecania z ust do ust, zwłaszcza w małych krajach. Kuwejt liczy nieco ponad milion obywateli, więc wieść o pięknym polskim kurorcie rozchodzi się szybko. Pomagają też sezonowe tanie loty z Kuwejtu do Krakowa. Na Instagramie powstała już arabskojęzyczna lista miejsc „do zaliczenia”, od Gubałówki po konkretne restauracje, donosi Rzeczpospolita.
Deszcz jako atrakcja i stół pełen dań
Dla Polaka deszcz w górach to zmarnowany urlop. Dla rodziny znad Zatoki Perskiej to coś, na co czeka się cały rok. Prof. Górak-Sosnowska, kierowniczka Zakładu Bliskiego Wschodu i Azji Środkowej w SGH, opowiada, że wysyła znajomym zdjęcia i filmy z polskich burz, a oni naprawdę je oglądają. W emirackiej Szardży jedną z atrakcji jest sala ze sztucznym deszczem, a w części państw regionu odprawia się modlitwy o deszcz.
Badaczka prowadziła w Zakopanem badania terenowe. Gospodarze narzekają zwykle na trzy rzeczy: zalane łazienki, bo w Zatoce w podłodze jest odpływ, intensywne arabskie perfumy oraz obfitość jedzenia. Na kuwejckiej kolacji na stół wjechało około dziesięciu przystawek i drugie tyle dań głównych.
„Moja polska dusza krzyczała: Jezu, co za marnotrawstwo”, wspomina profesor. Nietknięte jedzenie trafia jednak zwykle do potrzebujących, więc nie są to resztki w naszym rozumieniu.
Turyści idealni, ale...
Goście z Zatoki to, jak wylicza badaczka, turyści idealni. Przyjeżdżają dużą rodziną, wydają pieniądze, nie piją alkoholu i nie urządzają awantur. A jeśli dostaną mandat, po prostu go płacą. Warto zauważyć, że Zakopane liczy na kolejne grupy zagranicznych gości także po sezonie letnim, o czym informuje naTemat.
Jak to się ma do niechęci do muzułmanów, którą deklaruje spora część Polaków? Prof. Górak-Sosnowska mówi o „islamofobii platonicznej”, czyli niechęci do ludzi, których nigdy się nie spotkało. Gospodarze w Zakopanem sami oddzielają turystę od imigranta. Turysta jest tymczasowo, zostawia pieniądze, więc jest porządnym gościem. Zjawisko nazywa normalizacją przez rynek.
Ten obraz ma jednak rysy. Znajoma badaczki, ubierająca się po europejsku, w budapeszteńskim hotelu była sadzana przy drzwiach, dopóki nie przyszła z białą koleżanką. Inna usłyszała w polskiej restauracji, że nie może wejść, bo podaje się tam wieprzowinę. Piękne góry nie wystarczą, jeśli ktoś wyjedzie z przekonaniem, że coś poszło nie tak.
Zakopane się nie zmieniło, tylko dostosowało
Miasto żyje z turystyki i dostosowuje się do klientów. Część gospodarzy montuje bidety, restauracje przyklejają naklejki „halal”. Coraz rzadziej media opisują sensacje w rodzaju historii o baranie zarżniętym na oczach turystów. Mieszkańcy podkreślają, że media szukają sensacji, a w praktyce wszystko toczy się normalnie.
Zakopane szykuje się też na przyjazdy kolejnych grup, m.in. z Węgier, o czym pisze Wprost, a lokalni przedsiębiorcy liczą zyski, donosi BiznesINFO.
Polacy w Zatoce: ekspaci, nie migranty
Na Bliskim Wschodzie bardziej niż Polska znani są Polacy. Kojarzą się z wysoką kulturą pracy i wiśniowym paszportem, który poza Unią otwiera wiele drzwi. W Rijadzie Polak nie jest migrantem zarobkowym jak w Londynie, lecz ekspatem z przywilejami.
W Arabii Saudyjskiej pracują głównie przy megaprojektach rządowych. W Emiratach zakładają małe firmy, są wśród nich fryzjerzy i influencerzy. W Kuwejcie dużą grupę stanowią żony Kuwejtczyków. Złodziejstwo praktycznie nie istnieje: badaczka zostawiła w parku plecak z laptopem i portfelem, poszła na spacer i nikt go nie ruszył.
Zarzut wobec nas jest co najwyżej jeden: zbytnia bezpośredniość, czasem wręcz agresja. W kulturze, w której liczy się honor, krytyka wprost może urazić.
Polska, której nie widać
Samo państwo polskie jest w regionie słabo widoczne. Znajoma z Kuwejtu pytała, dlaczego w sklepach są jabłka z Gruzji, a nie z Polski, i dlaczego reklamuje się Turcję, a nie Kraków z Zakopanem. Niemieckie biuro promocji handlu ma kilkudziesięciu pracowników. Polskie do niedawna liczyło chyba jedną osobę i zamykano je, kiedy szła na zwolnienie.
Wojna z Iranem zachwiała obrazem
Wojna z Iranem, która od końca lutego wstrząsa regionem, podważyła wizerunek Zatoki jako najbezpieczniejszego zakątka świata. MSZ utrzymuje najwyższy, czwarty stopień ostrzeżenia dla Kuwejtu i Bahrajnu. Mama koleżanki badaczki przynosi jej do domu 15 litrów wody dziennie, na wszelki wypadek.
Konflikt obnażył podziały w świecie arabskim. Wielu mieszkańców innych krajów regionu przyjęło z satysfakcją, że „wreszcie i Zatoka dostała”. Prof. Górak-Sosnowska przyznaje jednak, że trudno o bezpieczniejsze miejsce na co dzień.
Najczęstsze pytania
Ilu turystów z Zatoki przyjeżdża do Zakopanego?
Według Tatrzańskiej Izby Gospodarczej goście z Zatoki stanowią około 8 procent turystów w wakacje i około 3 procent w skali roku.
Dlaczego Arabowie pokochali polski deszcz?
W krajach Zatoki deszcz jest rzadkością, odprawia się tam nawet modlitwy o deszcz, więc opady w polskich górach są dla nich atrakcją samą w sobie.
Czym różni się polski ekspat w Zatoce od migrantów?
Polak przyjeżdża na kontrakt z lepszym paszportem, bez obowiązku wysyłania pieniędzy rodzinie, więc jest traktowany jako ekspat z przywilejami.